امپدکلس و تکامل؟

فکر می کنم در این لحظه مانند مسلمانی که می آید آیات قرآن ردیف می کند و می گوید ببینید قرآن در 1400 سال پیش از اثر انگشت حرف زده و … شده ام ولی مطلب برایم جالب است:

انباذقلس یا آمپدکلس از حکیمان پیشا سقراطی در باره آفرینش و جهانی که در آن هستیم حرف های جالبی زده است. او هم مانند هراکلیتوس یا شاید بهتر باشد بگویم ملهم از هراکلیتوس جهان را مصنوع دو نیروی نفاق و عشق می داند. عمل عشق ایجاد هماهنگی است و در برابر آن نیروی نفاق قرار دارد . نفاق در همه جا به جدا کردن اشیا از یکدیگر و دشمن کردنشان با هم گرایش دارد و تمام کار جهان بازیچه این دو نیروی مخالف است. چرا امپدکلس این طور فکر می کرد؟ امپدوکلس شاگرد پارمنیدس قهرمان سکون و عدم حرکت بوده است به همین طریق در ذهنش مسئله جسم بسیط مطرح بوده از طرفی وقتی بحث از حس کردن می شود پارمنیدس می گوید خطای حسی ماست که همه چیز را در حال تغییر می بیند در حالی که جهان ثابت است. امپدکلس با استاد در عین این که موافق است برای حس هم جایگاهی قائل می شود و این طور تفسیر می کند که پارمندس از جهانی حرف می زند که مهر فقط بر آن ساکن است و همه چیز وحدت دارند اما در جهان فعلی کین وجود دارد و کین سبب تفکیک یا جدایی شده و عناصر را ساخته است. در واقع دنیای ما آشفته نیست و مهری در آن است ولی مهر تنها در آن نیست یعنی ما حد وسط بین دو جهانیم. جهانی با کین محض و جهانی با مهر محض. اما نکته ای که برای من خیلی جالب بود این بخش از حرفهای امپدکلس است: جاذبه عشق است که اعضا و جوارح پراکنده را که از دل خاک بیرون آمده‌اند به هم می پیوندد. این اعضا چون به تصادف با یکدیگر رو به رو می شنوند، به همه صور ممکن با یکدیگر جمع می‌شوند، به آن سان که آفریدگانی عجیب الخلقه چون گاوهای آدمی سر،آدمیان گوسر جانورانی با دوصورت یا دوسینه پدید می آیند. با این وصف، عجیب الخلقه ها پایدار نمانده اند و تنها صوری به حیات خود ادامه داده اند که با قانون حیات سازگاری داشته اند

پی نوشت : باید این را هم پذیرفت که مترجم به طور ناخواسته با به کار بردن معادلات غیر دقیق سبب چنین برداشت هایی از مطلب می شود. فکر می کنم عجیب است که امپدکلس چنین برداشت نافذی از آفرینش داشته باشد و در جایی گفته نشده باشد. یا حداقل خیلی معروف نشده باشد چرا که من چیزی در این باره نشنیده بودم.